Menu

Een goede burger dient in het leger

Een goede burger dient in het leger

“Het onderwijs houdt de idee in stand dat er geen betere manier is om een goede burger te zijn dan te dienen in het leger”.Interview met Yasmin Yablonko, Khaled Farrag en Sahar Vardi (verscheen eerder in Vrede nr 438, tijdschrift voor internationale politiek).Israëlische gewetensbezwaarden of 'weigeraars', mensen die b...

Desertie : een lange, trotse geschiedenis

Desertie :  een lange, trotse geschiedenis

 Er zijn evenveel redenen om militaire dienst te verlaten als er deserteurs zijn.  Overal ter wereld willen legers jonge mannen wegplukken die ongeschoold, onervaren en werkloos zijn.  Het vraagt veel meer moed van een soldaat om zijn wapen neer te leggen dan om een vreemde te vermoorden.  Er zijn deserteurs in elk lan...

Het 'kleine alledaags verzet'

Het 'kleine alledaags verzet'

 Karel van de Woestijne In zijn Brussels oorlogsdagboek komt het 'kleine alledaags verzet' aan bod.29 October 1914.De burgerwacht, de ‘garde civique’, waar indertijd zóo om gespot werd en die naderhand bleek toch wel van eenig nut te zijn, - de burgerwacht van Brussel en voorsteden heeft zes-en-dertig uur in nauwe scho...

50 jaar statuut gewetensbezwaren tegen militaire dienst in België

50 jaar statuut gewetensbezwaren tegen militaire dienst in België

 50 jaar statuut gewetensbezwaren tegen militaire dienst in België: de lange strijd voor de erkenning van een mensenrecht. Op 3 juni 1964 ondertekende koning Boudewijn de wet die het statuut van gewetensbezwaren tegen de militaire dienstplicht regelde. Een maand eerder, op 6 mei 1964, had de Kamer, na lange parlementai...

Oproep tot desertie in Oekraïne

Oproep tot desertie in Oekraïne

Ruslan Kotsaba is een 49-jarige Oekraïense journalist geboren in Ivano-Frankivsk (West-Oekraïne), die voor het publieke tv-kanaal ‘112’ werkte.  Hij was de eerste journalist die naar de Donbass-regio trok om er met eigen ogen te gaan zien wat er gaande was.  Zijn conclusie was dat het om een burgeroorlog ging, een broe...

Vier dichters die in 1915 publiceerden

De Gedichtenwebsite laurensjzcoster.blogspot.nl/ stelt vast dat er veel prijzen en poëziewedstrijden georganiseerd worden.  Ze stelde zich dan de vraag wie de prijs zou krijgen, als het nu 1915 was ?  En ze bracht vijf Nederlandstalige dichters in de aandacht die in dat jaar een bundel publiceerden.  De vijf dichters z...

Bertha von Suttner, pacifiste en Nobelprijs voor de Vrede

Bertha von Suttner, pacifiste en Nobelprijs voor de Vrede

 Als er in een gesprek of geschrift een naam opduikt van een beroemdheid die mij niets zegt, dan grijp ik naar mijn vertrouwd "Lexikon der linken Leitfiguren" (Büchergilde Gutenberg, 1988). Als linkse figuren vind je er een breed gamma van bekende en minder bekende mannen en vrouwen als Schiller en Rousseau, Rosa Luxem...

Hoe dienstweigeraars en deserteurs ondersteunen in tijden van oorlog ?

Hoe dienstweigeraars en deserteurs ondersteunen in tijden van oorlog ?

 Een inwoner van Belgrado, Bojan Aleksov, werd een anti-oorlogsactivist in 1991.  Sinds 2007 doceert hij geschiedenis van de Balkan aan het University College in Londen geweest.  Zijn zeer persoonlijke kijk op het oorlogsverzet in het voormalige Joegoslavië verscheen als 'Resisting the Wars in the Former Yugoslavia: An...

Sovjets aan de IJzer ! Wie is Antoon Pira ?

Sovjets aan de IJzer !  Wie is Antoon Pira ?

Antoon Pira (Antwerpen, 1887 - 1993), oprichter van het Algemeen Vlaamsch Democratisch Verbond, was een vrijzinnig Antwerps ambtenaar die tijdens de Eerste Wereldoorlog in 1914 dienst genomen heeft als vrijwilliger in het Belgisch leger en er toen politiek actief werd.  Na de Slag om de IJzer in oktober 1914 belandt hi...

Wij gaan deserteren

Wij gaan deserteren

Wij gaan deserterenuit het album ‘Dans der Onschuld’ (1986)"geen land waarop wij zwerenwij gaan deserteren" lyrics :  Walter Grootaers (De Kreuners)

Ik ben een Vrouw in het Zwart uit Belgrado.

Ik ben een Vrouw in het Zwart uit Belgrado.

 Vrouwen Tribunaal, Sarajevo, 7 - 10 mei 2015.Ik ben een Vrouw in het Zwart uit Belgrado.  Ik was een van de organisatoren van de eerste feministische conferentie in Oost-Europa, Drug-ca Zena in 1978 in Belgradoi.  Ik ben ook de auteur van "Het dagboek van de Politieke Idioot”, misschien het eerste oorlogsdagboek gesch...

Oproep tot eerherstel voor de 11 gefusilleerde soldaten uit WOI

Oproep tot eerherstel voor de 11 gefusilleerde soldaten uit WOI

    De KVD-CLP (Kring voor het Vrije Denken - Cercle de Libre Pensée)vond het nodig de hieronder volgende oproep te doen om de, als voorbeeld gefusilleerdée soldaten uit de Oorlog 1914-1918, collectief in eer en recht te herstellen.

Proces Jef Van Extergem

Proces Jef Van Extergem

 Stenografisch verslag. 16 juni 1920 wordt Jef Van Extergem door het assisenhof te Antwerpen wegens activisme veroordeeld tot 20 jaar hechtenis, eeuwige beroving van zijn burgerrechten en de proceskosten, zijnde 927 Fr.  Vrienden van Van Extergem verzorgden in 1921-22 een dactylografische uitgave van de samenvatting va...

Over de plicht tot burgerlijke ongehoorzaamheid (1849)

Over de plicht tot burgerlijke ongehoorzaamheid (1849)

In een blogreeks over ‘Nee zeggen’ en burgerlijke ongehoorzaamheid mag Henry Thoreau niet ontbreken.  Er is een nieuwe Nederlandse vertaling van zijn essay Civil Desobedience op de markt dat onder auteursrecht staat.  Vandaar dat we dit niet kunnen opnemen.  Er is wel een Franse vertaling beschikbaar die we op de Frans...

Deserteurs uit de oorlog - noch lafaards noch helden ...

Deserteurs uit de oorlog - noch lafaards noch helden ...

Het meest beknopte antwoord op de vraag wie die deserteurs zijn, was : “Ik beschouw als deserteurs al diegenen die ondergedoken waren of die op nog andere manier vermeden om wapens op te nemen, ook degenen die hun kazernes en eenheden verlieten, nadat ze de pure horror van de oorlog hadden meegemaakt." (1)

Ongehoorzaam in donkere tijden

Ongehoorzaam in donkere tijden

  In Bertolt Brechts beroemde gedicht ‘An die Nachgeborenen’ (1934-1938) klinkt het zo : “Wat zijn het toch voor tijden, waarin een gesprek over bomen haast een vergrijp is, omdat het een zwijgen over zo veel onmenselijke daden insluit !”   De tijden waarover hij schrijft, noemt Brecht ‘donker’, een karakterisering die...

Hoge hoeden en pantserplaten

Hoge hoeden en pantserplaten

In 1996 publiceerde het tijdschrift De Antifascist de volledige tekst van een vlugschrift, geschreven door A. den Doolaard in 1934.  De titel ervan was Hoge hoeden en pantserplaten.  De Antifascist :  “Helaas is de inhoud ervan ook nu nog steeds actueel.  De vrije markt viert hoogtij en wapenverkopen brengen grote wins...

een verhaal van een Eritrese ‘deserteuse’

een verhaal van een Eritrese ‘deserteuse’

Ik werd opgeroepen voor het leger toen ik 16 jaar oud was.  Vier jaar later vluchtte ik via een gevaarlijke route mijn land uit en overleefde het ‘shoot-to-kill’-beleid aan de grens.  Mijn vader was een anonieme schrijver voor de oppositie en toen de regering erachter kwam, was hij niet meer veilig.  Hij ging naar een ...

Vertoog over de vrijwillige slavernij

Vertoog over de vrijwillige slavernij

 Étienne de La Boétie.Hoe is het mogelijk, dat een machthebber of tiran langdurig in het zadel kan blijven ?  Étienne de La Boétie (1530–1563) schreef, nauwelijks 18 jaar oud, een klassieke tekst bij uitstek over dit vraagstuk.  Zijn antwoord is nog altijd geldig.  La Boétie merkte op, dat er op de keper beschouwd niet...

Klokkenluider Chelsea Manning is een moderne deserteur

Klokkenluider Chelsea Manning is een moderne deserteur

Enkele belangrijke passages uit de historische verklaring die Chelsea Manning (toen nog Bradley) aflegde in de rechtbank op 28 februari 2013 over zijn redenen voor het doorspelen van geheime militaire documenten aan het publiek via WikiLeaks. 

Adolf Hitler oog in oog als ‘deserteur’ met Henry Tandey

Adolf Hitler oog in oog als ‘deserteur’ met Henry Tandey

David Johnson, een Engelse historicus, publiceerde onlangs een merkwaardige studie over de lotgevallen van Henry Tandey, een Engelse soldaat tijdens de eerste wereldoorlog.  Hij beschrijft hem als één van de honderdduizenden strijders aan het front maar wel als iemand die het lot van de wereld voor een ogenblik in zijn...

Deserteur waarschuwde voor gifgas

Deserteur waarschuwde voor gifgas

 Misschien wel het meest opmerkelijke verhaal over een WO-1-deserteur is dat van de Duitse soldaat August Jaeger, de deserteur die tijdig waarschuwde voor de gifgasaanval maar niet gehoord werd. Gewoonlijk wordt verteld dat de eerste gasaanval van de Duitsers als een complete verrassing voor de Franse en Britse troepen...

Pionier van de toekomst

Pionier van de toekomst

Eén van Jacobs’ eerste antimilitaristische verzen dateert van omstreeks 1920 en draagt de titel Aan een dienstweigeraar.  Het is geschreven uit bewondering voor zijn jeugdvriend Henk Eikeboom, die wèl door de militaire keuring was gekomen in 1917 en daarna consequent dienst weigerde.  Nederland was neutraal in de Eerst...

Desertie tussen individualisering, de civiele samenleving, macht en markt (II)

Desertie tussen individualisering, de civiele samenleving, macht en markt (II)

de militaire geschiedenis vanuit het perspectief van het weglopendeel 2Tegenstellingen I - individualisering, macht en sociale identiteitWe zijn het gewoon de geschiedenis in termen van duale tegenstellingen te zien.  Zo ook bij het bestuderen van desertie kunnen we tegenstellingen analyseren: bv tussen het collectieve...

Desertie tussen individualisering, de civiele samenleving, macht en markt

Desertie tussen individualisering, de civiele samenleving, macht en markt

de militaire geschiedenis vanuit het perspectief van het weglopenOmheen de deserteur hing lange tijd een vreemde stilte.  De militaire geschiedschrijving hield zich enkel bezig met de soldaat die vocht of die op zijn minst ter beschikking stond en niet zomaar wegliep. Deze stilte is van relatief recente datum, want in ...

Zuid-Korea: Myunglin Moon in afwachting van zijn gevangenstraf

Zuid-Korea: Myunglin Moon in afwachting van zijn gevangenstraf

Zuid-Korea heeft een bevolking van 50 miljoen inwoners en onderhoudt een leger van 685.000 mannen en vrouwen.  Het land heeft het vijfde grootste leger ter wereld.  Voor alle mannen geldt dienstplicht.  De duur van de militaire dienst is 21 tot 24 maanden en er bestaat geen recht op gewetensbezwaar.  Gewetensbezwaarden...

wat normaal laakbaar is wordt nu een deugd

wat normaal laakbaar is wordt nu een deugd

 “t geen anders in 't gewone leven laak- en strafbaar was, wordt hier als de hoogste menselijke deugd aangerekend.”(Stijn Streuvels)   W.O.-I bracht voor Streuvels niets dan ellende. De gevierde Vlaamse schrijver (1871 - 1969) luisterde vanuit zijn Lijsternest naar het oorlogsgedonder vlakbij. De oorlog deprimeerde h...

Vrede is een keuze.

Vrede is een keuze.

Ook al lijken vrede en oorlog er gewoon bij te horen en zijn heel wat mensen ervan overtuigd geraakt dat ze ons overkomen, toch zijn beide het gevolg van een hele reeks keuzen. Oorlog wordt door mensen bedacht, voorbereid, ontketend, uitgevochten en beëindigd. Het zijn mensen die ervoor kiezen om wapenfabrieken te bouw...

Een kans op vrede krijgen

Een kans op vrede krijgen

 "De volkeren van de wereld die de last van onwettige aanvalsoorlogen gedragen hebben, moeten een kans op vrede krijgen"André Shepherd is een Amerikaanse soldaat die tussen september 2004 en februari 2005 in Irak diende.  In 2007 weigert hij terug te keren naar Irak. Hij deserteert en vraagt asiel aan in Duitsland, waa...

Wo sind die deserteure ?

Wo sind die deserteure ?

Heinrich Böll, 5/3/1953Op 15 maart 1985 publiceert Nobelprijswinnaar Heinrich Böll een ontroerende Brief an meine Söhne in het weekblad Die Zeit.  Hij vertelt erin hoe hij de de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog overleefde: als deserteur.  Hij heeft misschien wel grote politieke idealen, maar als hij eerlijk i...

Vrijheid voor gewetensbezwaren in het Midden-Oosten

Vrijheid voor gewetensbezwaren in het Midden-Oosten

Gezamenlijke Verklaring van Emad El Dafrawi,  Mohammed Fathy, Natan Blanc    "Samen (op de foto houdt Natan Blanc de foto’s vast van Emad en Mohammed) en ieder ook in onze eigen campagne, dat wil zeggen in ‘No to compulsory military service’ (Egypte) en in ‘New Profile’ (Israël), bevestigen wij onze steun aan vredesini...

Een monument van de deserteur, Ballhausplatz Wenen

Een monument van de deserteur, Ballhausplatz Wenen

 Deserteurs uit het nazileger (ook Wehrmacht genoemd) waren weldenkende burgers die op een positieve manier en bewust een besluit hebben genomen rekening houdend met alle gevolgen. Dit zei de Olaf Nicolai, de kunstenaar die het monument ontworpen heeft, tijdens de inhuldigingsceremonie op 24 oktober 2014. Hij hoopt da...

Slechts een derde van het Oekraïense leger wil vechten

Slechts een derde van het Oekraïense leger wil vechten

We horen hier in het westen weinig over desertie in het Oekraïens leger.  Nochtans zijn de Oekraïense autoriteiten er zelf duidelijk over.  Op 27 augustus schold president Petro Poroshenko tijdens een zitting van het Nationale Raad voor Veiligheid en Defensie zijn eigen troepen uit voor de verliezen rond de stad Ilovay...

Israëlisch gewetensbezwaarde vrij

Israëlisch gewetensbezwaarde vrij

Na 177 dagen gevangenis en 10 veroordelingen is de gewetensbezwaarde Uriel Ferera een vrij man. Het leger ontlsoeg hem wegens 'onverenigbaarheid op basis van zwaar slecht gedrag'.

Landen zonder leger

Landen zonder leger

Veel landen komen in het nieuws omdat er oorlog of geweld is.  Heel veel landen komen niet in het nieuws omdat er geen oorlog of  geweld is. Vaak houdt dat verband met de aanwezigheid of afwezigheid van een leger. Het zou nochtans interessant zijn te bekijken waarom sommige landen geen leger (meer) hebben, welke invloe...

Vechten of niet vechten ? De ethiek van militaire desertie

Vechten of niet vechten ?  De ethiek van militaire desertie

Oorlog roept altijd vragen op.  Kloppen de rechtvaardigingen die gegeven worden voor de oorlog, is het oké hoe de oorlog verlopen is, en hoe wordt de naoorlogse situatie aangepakt ?  Deze vragen worden gesteld over de Eerste Wereldoorlog, maar Patterson schrijft zijn artikel in 2004 en neemt de oorlog tegen Saddam Hoes...